Cu câm này đã biết “nói” bằng tay

photo1Bây giờ thay vì gọi là “thằng cu câm”, bà đã gọi Kiên với cái tên vốn có. Mẹ cháu cũng vui mừng không giấu được xúc động nói: “đúng là từ khi học ngôn ngữ kí hiệu cháu đã nhận thức tốt hơn. Nhiều khi ở nhà chị dùng hình miệng thì mặt cháu cứ nghệt ra, nhưng khi mẹ ra dấu thì cu cậu lại cười toe toét.”

Hà Trung Kiên là học sinh đầu tiên của nhóm chúng tôi phụ trách dạy. Mẹ cháu, chị Hà Thị Mai Then là người phụ nữ truân chuyên. Sinh được một người con trai đầu lành lặn bình thường như bao đứa trẻ khác, đến Kiên thì em lại bị điếc bẩm sinh. Bố Kiên vì thế chán nản nên cũng bỏ đi, sau này cũng có quay về nhưng lại một lần nữa bỏ lại mẹ con chị ra đi khi chị chưa kịp sinh đứa con gái thứ 3. Có bố nhưng Kiên không được hưởng tình yêu thương trọn vẹn và em lại mang họ của mẹ chứ không phải của bố.
Mặc dù mẹ đã chạy hết cửa bệnh viện này đến nhà thầy lang khác, nhưng bác sỹ kết luận em bị điếc tai trong nên dù có đeo máy trợ thính cũng không có tác dụng. Gia đình chấp nhận em là trẻ điếc vĩnh viễn!

Một thân một mình nuôi hai con nhỏ (khi chưa sinh con gái út), chị Then không thể cáng đáng nổi ba miệng ăn với đồng lương ít ỏi nhận được từ công việc bưng bê ở căng tin một trường đại học ở Hà Nội. Chị gạt nước mắt gửi con lớn về nhà cho ông ngoại chăm và đón bà lên chăm sóc đứa bé hơn để có thời gian đi làm thêm kiếm thêm tiền sinh hoạt.
Kiên cũng lớn lên chủ yếu nhờ bàn tay chăm sóc của bà. Nhưng bà cũng không thể nào thay thế được mẹ, bà có thể chăm cho cháu ăn uống, tắm giặt nhưng còn việc học hành thì bà không thể làm thay được. Đến 4 tuổi mà Kiên không được đi học, cũng không được học bất kỳ cái gì. Chính vì không giao tiếp được với mọi người nên em hay cáu gắt, bướng bỉnh và ít chơi với bạn bè cùng trang lứa. Thời gian rảnh cháu chỉ xem hoạt hình hoặc nghịch điện thoại của mẹ. Trước đây mẹ cũng định cho Kiên đi học ở trường Xã Đàn nhưng nghe người ta nói phải có hộ khẩu ở Hà Nội thì mới xin được nên chần chừ mãi đến 5 tuổi cháu mới bắt đầu được đi học mẫu giáo.

Rất may mắn, cháu theo học trường Xã Đàn được một tuần thì cũng là lúc nhóm hỗ trợ gia đình (HTGĐ) chúng tôi bắt đầu buổi dạy đầu tiên. Ngay hôm ấy chúng tôi đã được nghe bà ngoại của cháu tâm sự: “Chẳng giống như con nhà người ta, nhiều khi ngồi nghĩ không biết sau này nó làm được gì, lớn lên chắc cũng chỉ làm lao động chân tay.” Bà và mẹ Kiên cũng đang nghĩ đến chuyện cấy ốc tai cho cháu vì có chương trình giảm 80%. Nhưng sau buổi nói chuyện với giáo viên điếc, bà của Kiên đã thay đổi suy nghĩ. Bà đã chứng kiến cũng là người điếc như cô giáo Đoan nhưng có thể đi dạy học, ngoài ra có thể làm may ở nhà, thu nhập cũng đủ nuôi sống bản thân chứ không phải phụ thuộc vào gia đình hoặc xã hội.
photo4

Bà cũng hỏi chúng tôi: “Liệu sau này cháu Kiên có thể làm giáo viên đi dạy như cô được không?” Câu trả lời là chắc chắn có thể nếu gia đình tạo điều kiện cho cháu được can thiệp sớm từ bây giờ. Chúng tôi cũng khuyên gia đình nên suy nghĩ kĩ vì phải bỏ ra 1 số tiền không nhỏ và rủi ro lại lớn, chưa kể đến những di chứng sau này.

Đến nay, nhóm HTGĐ chúng tôi đã dạy cháu được gần nửa năm. Cháu đã có những tiến bộ vô cùng rõ rệt và chứng minh cho gia đình thấy cháu có thể tư duy và nhận thức tốt không kém gì trẻ nghe. Ngày trước cần gì cháu thường không tự nói được mà chỉ tay, nếu không được đáp ứng sẽ cau có mặt mày, tỏ ra khó chịu. Nhưng từ khi học ngôn ngữ kí hiệu mỗi lần cháu ra ký hiệu thì bà và mẹ có thể biết là cháu cần gì. Tuy chưa nói được một câu hoàn chỉnh nhưng rào cản về ngôn ngữ không còn là vấn đề quá lớn trong gia đình. Lúc mới học, bà và mẹ thường ngồi bên cạnh vừa nói to, vừa giục cháu phải làm kí hiệu bằng tay. Nhưng bây giờ trong quá trình học bà và mẹ thường để trẻ tự làm ký hiệu và tham gia một số trò chơi với trẻ mà không cần phiên dịch mời. Điều đáng nói ở đây là Kiên còn chủ động dạy các bác hàng xóm, các bạn kí hiệu mà cháu học được.