Hành Trình Lớn

NguyenKhông chấp nhận được con mình là trẻ Điếc, không thể nghe những âm thanh đẹp của cuộc đời, tôi cùng chồng lao vào chạy chữa.

Năm 2009 con trai tôi ra đời trong sự mong chờ và hạnh phúc của cả gia đình. Cháu cứ thế dần lớn lên với một vài biểu hiện mà những người xung quanh và cả tôi cho là không đáng lo. Cháu chậm nói, khi tôi gọi cháu không thèm quay lại, khi tôi dậy con tập nói bé không chịu học. Thật lạ là cho tới lúc đó tôi vẫn chỉ nghĩ con lười học nói mà thôi. Tôi bắt đầu cảm thấy lo lắng, tôi nhận thấy dường như con không có cảm giác với âm thanh. Vợ chồng tôi đưa con đi khám, hy vọng con chỉ bị một thứ viêm tai nào đó làm cản trở sức nghe thôi…. Bác sỹ kết luận con tôi Điếc sâu, ở 120 db không có sóng! Tôi bàng hoàng không tin ở tai mình nữa. Một đứa trẻ ngồi xem hết một đĩa ca nhạc Xuân Mai tại sao lại Điếc được? Rồi tôi chợt nhớ lại những lúc con khóc tìm, tôi thưa mà con vẫn khóc, những lúc tôi gọi mà con không hề quay lại, những lúc dạy con nói mà con lảng tránh. Tôi chợt nhận ra hình ảnh dễ thương của bé Xuân Mai có thể khiến một đứa trẻ tập trung mà chả cần nghe tiếng…

Không chấp nhận được con mình là trẻ Điếc, không thể nghe những âm thanh đẹp của cuộc đời, tôi cùng chồng lao vào chạy chữa. Chữa không được lại lao vào kiếm tiền để có thể cấy điện cực ốc tai cho con, theo lời tư vấn của trung tâm trợ thính. Trong thời gian chờ đợi đủ tiền tôi đưa con đi học ở một trường hoà nhập. Học được gần hai tháng con tôi có những biểu hiện cáu gắt, bất an. Đỉnh điểm cho tới hôm tôi tới đón con, đặt bé lên xe mà người con nhũn ra không có sức lực để bám, mắt khép hờ, nước bọt trong mồm không thể nuốt vào cũng không thể nhổ ra, lay gọi bé cũng chẳng phản ứng gì… Quá sợ hãi tôi cho con nghỉ học sau hôm đó. Bác sỹ tư vấn cho gia đình chúng tôi rằng bé có thể bị suy nhược do stress tâm lý. Tôi chợt nhận ra con tôi đã không thể học hoà nhập. Tôi nghĩ bé bị khủng hoảng tâm lý khi không hiểu những hiệu lệnh hay lời nói của giáo viên. Việc dồn hết sức để hiểu cô giáo muốn gì cả tháng trời đã làm trí não mới mẻ non nớt của con kiệt sức …

Sau một thời gian suy nghĩ, tôi quyết định xin cho con vào học trường Xã Đàn. Quả là quyết định khó khăn. Tôi sợ những ánh mắt thương hại, sự cố gắng cảm thông từ mọi người hay cả những lời thì thầm sau lưng. Nhưng dù sao đó là điều phải làm để con tôi có cơ hội phát triển bình thường như các bạn. Lúc này bé đã được hơn 3 tuổi. Ở nhà tôi và con tự hình thành những dấu hiệu đơn giản (ví dụ: điều khiển TV thì một tay giơ ngang còn tay kia bấm bấm…) Tôi nhận thấy thời gian này con tôi khá cục tính. Bé hay cáu, hét, đánh mọi người xung quanh, hay tự đánh chính mình. Có lẽ bé không diễn tả được những nhu cầu bản thân, mọi người trong gia đình cũng không hiểu bé muốn gì. Còn tôi quả thực cũng chưa hiểu hết ý muốn của con để đáp ứng. Giúp đỡ con lúc này là do bản năng người mẹ và sự quan sát đơn sơ của mình. Lúc đó gia đình tôi thực sự cảm thấy bất lực, mất phương hướng, chỉ cảm thấy một tương lai thật mờ mịt ở phía trước. Vợ chồng tôi đã cùng nghĩ rằng sẽ nuôi con cho đến hết cả cuộc đời. Tôi lo sợ cho sự phát triển tâm sinh lý cũng như thể chất của con. Trong khi chúng tôi không có tiếng nói chung, không có phương tiện gì để giao tiếp và giáo dục con. Thật nản lòng không muốn bước tiếp.

Tới năm 2013! Dự án IDEO về trường Xã Đàn nơi con tôi theo học. Khi được mời phỏng vấn tôi vẫn chưa biết rõ về dự án. Tôi đã lưỡng lự việc tham gia vì vẫn còn suy nghĩ sẽ cấy ốc tai cho con. Và với tôi ngôn ngữ ký hiệu (NNKH) là một định nghĩa thật mơ hồ. Sau buổi phỏng vấn ít lâu tôi cùng nhiều cha mẹ khác được mời tham dự một buổi hội thảo: Ngày hội gia đình do dự án tổ chức. Tôi muốn tìm hiểu thêm nên quyết định đến tham dự. Có lẽ tôi phải cảm ơn ngày hội tuyệt vời đó, ngày giúp tôi mở mang đầu óc, ngày mang đến sự hy vọng và nhen nhóm trong tôi niềm tin vào cuộc sống. Tôi đã gặp những người Điếc. Họ đẹp đẽ, họ tự tin ngồi kia chia sẻ về con đường học tập, rèn luyện trưởng thành và cả sự thành công. Tôi ngồi nhìn họ dùng đôi tay ký hiệu, tai nghe bạn phiên dịch nói mắt mờ đi vì xúc động nhưng trong lòng thì bùng bùng một ngọn lửa…. Trở về nhà tôi cùng chồng quyết định cho con theo dự án. Việc cấy điện cực ốc tai cho con cũng dừng lại từ lúc đó. Tháng 7.2013 con tôi bắt đầu có những buổi học ký hiệu đầu tiên với giáo viên là người Điếc. Thời gian đầu cháu không hợp tác, không chịu học. Giáo viên Điếc vẫn kiên trì, tôi cũng ngồi học ký hiệu cùng. Dần dần cháu bắt đầu thay đổi. Ánh mắt cháu đã dõi theo những ký hiệu của giáo viên, tay đã bắt đầu làm những ký hiệu đơn giản. Cháu bắt đầu dùng những ký hiệu đơn giản với tôi như muốn đi vệ sinh, đi ăn hoặc xem TV….. Khi đã nhận ra NNKH chính là ngôn ngữ của mình, cháu chiu học và tiến bộ rất nhanh. Rồi cháu biết tên ký hiệu mặt của mình của mọi người, biết màu sắc, biết đếm số, biết các hiện tượng tự nhiên, biết thể hiện cảm xúc đau, buồn, vui vẻ hay tức giận…..

 IMG_9287Nguyên (bên trái) cùng em gái và mẹ trong sự kiên tri ân các thầy cô giáo

Lúc này một vấn đề khác lại khiến tôi lo lắng. Khi con tôi đã biết ký hiệu, dùng NNKH để phát triển nhận thức và giao tiếp vậy tôi giao tiếp với con bằng cách nào nếu tôi không có cùng ngôn ngữ. Tôi nhận ra tôi phải học NNKH cùng con. Dự án cũng bắt đầu tổ chức các lớp học ký hiệu cho cha mẹ. Chúng tôi học hết một khóa sau đó tôi tiếp tục đi học thêm. Rồi chúng tôi họp nhau lại lập ra hội cha mẹ trẻ Điếc cùng giúp nhau học ký hiệu để giao tiếp với con. Qua thời gian học tôi dần có thể nói chuyện với con những câu chuyện đơn giản rồi phức tạp. Được giải tỏa tâm lý bằng ngôn ngữ con tôi giảm dần các cơn giận. Thích dùng ký hiệu và hay trò chuyện hơn. Những câu chuyện ở lớp cũng được bé mang về kể với mẹ, điều mà tôi không tưởng cách đây chỉ khoảng 1 năm. Khỏi phải nói gia đình tôi vui như thế nào. Ông bà nội cháu ở xa mỗi lần chúng tôi về thăm là mỗi lần thấy cháu tiến bộ hơn. Không thấy ông bà buồn nữa chỉ thấy suốt ngày nói: Nguyên lớn rồi, khôn lắm, cái gì cũng biết. Thấy tôi nói bằng ký hiệu con hiểu ngay ông bà cũng học vài ký hiệu để nói chuyện với cháu. Tôi cũng không còn gặp ánh mắt thương hại của những người xung quanh nữa. Còn lại có chăng chỉ là những ngạc nhiên và thán phục. Và từ lúc nào con tôi trở thành một người bình thường trong mắt mọi người, chỉ khác ngôn ngữ mà thôi.

DSC_0158 (2)Nguyên ký hiệu một bài hát với các bạn

Cuộc sống vẫn tiếp tục. Đôi lúc tôi nghĩ con tôi mất đi đôi tai. Nhưng đó có phải là mất không hay là được. Con tôi được sống trong yêu thương, được quan tâm từ cộng đồng, được phát triển toàn diện từ sự hỗ trợ hết mình của dự án. Chúng tôi được gắn kết hơn, sống biết quan tâm đến những người xung quanh hơn và đặc biệt nhờ có các con mà chúng tôi thấy mình có nhiều khả năng hơn mình tưởng. Tôi muốn cảm ơn đến những con người nhân hậu đã làm nên dự án IDEO đã giúp chúng tôi những người xa lạ trở nên gắn kết. Cán bộ dự án, cha mẹ trẻ Điếc, giáo viên Điếc, phiên dịch…. ở Hà Nội, Quảng Bình, Thái Nguyên, TP.HCM, không có bất kỳ rào cản  nào giữa chúng tôi. Tất cả đang hành động vì tương lai người Điếc Việt Nam.

Chúng tôi vẫn đang vững niềm tin vào điều đó.