Một dự án thắp sáng niềm tin cho người Điếc

Một dự án thắp sáng niềm tin cho người Điếc
Đây là một trong những lớp học thuộc dự án “Giáo dục trung học, đại học cho người Điếc Việt Nam” do quỹ Nippon Foundation của Nhật bản tài trợ. Ở Việt Nam duy nhất chỉ có một dự án như vậy được đặt tại Trường Cao đẳng Sư phạm Đồng Nai.

Thành lập từ tháng 5-2000, gần 6 năm qua đã có hơn 200 thí sinh Điếc trên khắp mọi miền đất nước (đã tốt nghiệp tiểu học, ở độ tuổi từ 17 trở lên) tham gia ứng tuyển, hơn 50 thí sinh trúng tuyển qua phỏng vấn trực tiếp bằng ngôn ngữ ký hiệu. Hiện có 48 học sinh Điếc của cả nước đang theo học từ lớp 6 đến lớp 12, ngoài được đào tạo các chương trình văn hoá như học sinh thông thường, các em còn được đào tạo 2 chứng chỉ dạy ngôn ngữ ký hiệu và chứng chỉ phân tích ngôn ngữ ký hiệu. Dự án này đang mở ra nhiều hứa hẹn về con đường học vấn, giúp người Điếc hòa nhập cộng đồng bằng chính niềm tin và khối óc của họ

Dù xét trên cả 2 phương diện, việc truyền thụ kiến thức của người thầy và khả năng tiếp nhận của học sinh còn gặp khá nhiều khó khăn do kênh giao tiếp chỉ được thực hiện bằng ngôn ngữ ký hiệu, nhưng hầu hết các em học sinh đều đạt kết quả từ trung bình trở lên, trong đó 25% số em đạt loại giỏi. Đặc biệt trong ba năm liền, các em thi tốt nghiệp bổ túc THCS đều đạt 100%, trong đó có 2 học sinh tốt nghiệp loại giỏi là Nguyễn Trần Thuỷ Tiên, hiện đang theo học lớp 12 và Nguyễn Hoàng Lâm, hiện đang theo học lớp 10. Về giảng dạy ngôn ngữ ký hiệu, hiện tại đã có 12 học sinh hoàn thành chương trình ở mức độ 1; 7 học sinh tiếp tục được đào tạo ở mức độ 2. Về nội dung phân tích ngôn ngữ dấu hiệu đã có 29 học sinh hoàn thành mức độ 1, 14 học sinh xuất sắc đang theo học mức độ 2. Nhiều em trong số học sinh của trường đã trở thành tấm gương điển hình được đi dự hội nghị những người điếc quốc tế, được bạn bè trên thế giới biết đến như em Nguyễn Hoàng Lâm, Nguyễn Trần Thuỷ Tiên, Lê Thị Thu Hương…..

Với mong muốn tạo cho người Điếc một tương lai tươi sáng, Tiến sỹ James Clyde Woodward đã chọn Việt Nam làm điểm đến để tranh thủ sự ủng hộ từ nguồn quỹ của Nhật Bản. Và chính nơi đây, ông đã gặp cô Nguyễn Thị Hòa – một người vợ và cũng là người cộng sự đắc lực của ông. Trong cương vị Giám đốc Dự án, vợ chồng Tiến sỹ Woodward đã phải cùng nhau nỗ lực rất nhiều. Cô Nguyễn Thị Hòa cho biết “Dạy một người khiếm thính đã khó, huống chi hàng chục em trong một lớp. Việc truyền đạt cho các em chỉ có một kênh giao tiếp duy nhất là ngôn ngữ ký hiệu nên đòi hỏi cả cô và trò phải nắm vững cách ra dấu. Do yêu cầu này mà hiện nay dự án còn thiếu nhiều giáo viên, ngay kể cả người làm công tác quản lý đôi khi cũng phải kiêm nhiệm cả việc thông dịch”. Theo lời tâm sự của một giáo viên, có những lúc cô giáo phải “bó tay” trước tình trạng “ba không” của học trò: không nghe, không nói, không hiểu. Cái khó là giảng bài cho các em các cô phải ra dấu hiệu, có những vướng mắc học sinh không hiểu, nhiều cô còn hạn chế về ngôn ngữ ký hiệu nên có những từ ngữ không thể diễn đạt bằng cách ra dấu để học trò hiểu, lúc đó phải “kêu cứu” một thông dịch hỗ trợ.

Hiện nay, có những giáo viên của dự án đang sở hữu 3-4 ngàn dấu của người Điếc (tương đương 3-4 ngàn từ). Thế nhưng để trở thành “phiên dịch viên” phải không ngừng học thêm những từ mới luôn nảy sinh trong cuộc sống. Đây là khó khăn cho người làm công tác đào tạo của dự án này. Tiến sỹ Woodward và cô Nguyễn Thị Hòa đang hướng dẫn một số học sinh xuất sắc biên soạn tài liệu quan trọng đầy ý nghĩa cho cộng đồng người điếc đó là bộ sách: Dạy học ngôn ngữ dấu hiệu Việt Nam và Từ điển ngôn ngữ dấu hiệu bằng 3 thứ ngôn ngữ: dấu hiệu, tiếng Việt và tiếng Anh. Dự kiến bộ sách và cuốn từ điển này sẽ được hoàn thành vào tháng 5-2007. Quá trình ra đời bộ sách hết sức công phu bởi tất cả các ký hiệu mã hoá trở thành ngôn ngữ cho người Điếc đều là những hình vẽ mô tả thao tác, cử chỉ của con người.

Mục đích của Dự án “Giáo dục trung học, đại học cho người Điếc Việt Nam” nhằm đào tạo và trau dồi kiến thức văn hóa cho người Điếc, đào tạo giáo viên dạy người Điếc. Nhưng có lẽ ý nghĩa nhân văn sâu sắc và cao cả hơn nữa là Dự án này đã mở ra cho họ cánh cửa tri thức để vươn lên bằng chính nỗ lực của bản thân.